Meest voorkomende oorzaken van perforaties in leidingen
Samenvatting:
Perforaties in drinkwaterleidingen zijn vrijwel altijd het gevolg van putcorrosie.
Er zijn enkele veelvoorkomende initiërende factoren die het proces van putcorrosie in gang zetten en versnellen.
De belangrijkste oorzaken van putcorrosie zijn:
Waterchemie
Temperatuur
Hydraulische condities
Oppervlakteverontreiniging en soldeerfluxresten
Mechanische onvolkomenheden
Microbiologische activiteit
Perforaties als gevolg van putcorrosie zijn te voorkomen door waterbehandeling met polyfosfaat.
Geperforeerde leiding? Meestal putcorrosie
Perforaties in koperen drinkwaterleidingen zijn vrijwel altijd het gevolg van lokale corrosieprocessen. Putcorrosie (pitting corrosie) is hierin de dominante oorzaak.
Initiërende factoren: technische oorzaken van leidingperforaties
Het proces van putcorrosie wordt in gang gezet en versneld door een aantal veel voorkomende initiërende factoren die de vorming of stabiliteit van de passieve koperoxidelaag lokaal verhinderen. Hieronder benoemen we de belangrijkste technische oorzaken.
1. Waterchemie
Ongunstige chemische condities zoals lage pH, lage alkaliteit, hoge chlorideconcentratie of lage waterhardheid, verhogen de kans op lokale aantasting van de passieve laag. Zie ook onze uitgebreide uitleg over de rol van waterkwaliteit bij het ontstaan van putcorrosie in toevoerleidingen.
2. Temperatuur
Bij warmtapwatercondities verlopen (elektro)chemische reacties sneller en nemen diffusie- en hydrolysereacties toe. Hierdoor kan een eenmaal geïnitieerde pit zich sneller verdiepen. Tegelijkertijd beïnvloed de temperatuur de stabiliteit van de Cu2O laag. Zie ook onze uitgebreide uitleg over de invloed van watertemperatuur op biofilm en putcorrosie in circulatiesystemen.
3. Hydraulische condities
Hydraulische omstandigheden zoals stilstand, dode hoeken in het leidingnet of wisselende stroomsnelheden dragen bij aan een ongelijke zuurstofverdeling in het water. Hierdoor kunnen microzones ontstaan met een verhoogd corrosierisico. Ook hoge snelheden (> 2 m/s) in bochten of vernauwingen kunnen erosie van de oxidelaag veroorzaken.
4. Oppervlakteverontreiniging en soldeerfluxresten
Metaaldeeltjes (zoals ijzer- of zinkoxiden), vet- of smeermiddelresten en walshuid kunnen zich tijdens de productie, opslag of montage van leidingen aan het koperoppervlak hechten. Deze onzuiverheden verstoren de zuurstoftoevoer en bevorderen zuurstofarme microzones.
Onjuist verwijderde soldeerflux na installatie van het leidingwerk is een veel voorkomende oorzaak van vroege pitvorming. Veel fluxen bevatten chloriden, ammoniumzouten of organische zuren die hygroscopisch zijn en bij contact met water actief blijven. Ze verlagen lokaal de pH en verhogen de geleidbaarheid van water, wat leidt tot een chemisch agressieve micro-omgeving die de passieve laag aantast. Putvorming begint vaak direct onder de fluxresten.
5. Mechanische onvolkomenheden
Mechanische defecten zoals krassen, groeven of microscheurtjes — ontstaan tijdens het buigen, trekken of bewerken van koperen leidingen — kunnen zich gedragen als microspleten waarin water stil blijft staan. Deze nauwe insluitingen beperken de zuurstoftoevoer naar het onderliggende koperoppervlak, terwijl het omliggende metaaloppervlak wél voldoende zuurstof ontvangt.
Hierdoor ontstaat een ongelijkmatige zuurstofverdeling: onder de spleet is sprake van een zuurstofarme omgeving waar de anodische koperoplossing gemakkelijk op gang komt, terwijl de goed beluchte zones fungeren als plaats van zuurstofreductie (kathodisch proces). Dit ruimtelijk gescheiden elektrochemisch gedrag is typisch voor lokale corrosiecellen.
Hoewel het hier niet om klassieke spleetcorrosie gaat (zoals bij pakkingen of lasnaden), zijn de fysisch-chemische omstandigheden binnen dit soort microspleten vergelijkbaar. Dit maakt dergelijke mechanische onvolkomenheden tot kritieke zones voor pitinitiatie en versnelling van lokale corrosie.
6. Microbiologische activiteit (MIC)
In drinkwatersystemen kunnen bacteriën zich hechten aan de leiding en een biofilm vormen. Deze biofilm fungeert als een fysieke barrière, waardoor de zuurstofdiffusie naar het metaaloppervlak wordt beperkt.
Onder de biofilm ontstaat dan vaak een zuurstofarme zone, die anodisch wordt en daarmee gevoelig is voor putcorrosie. Daarnaast kunnen sommige micro-organismen plaatselijke pH-veranderingen veroorzaken, bijvoorbeeld door zuurproductie, wat de beschermende passieve laag chemisch aantast en de corrosiesnelheid verder vergroot.
Conclusie: leidingperforatie heeft meestal duidelijk herleidbare oorzaken
Leidingperforaties door putcorrosie ontstaan vrijwel nooit willekeurig, maar zijn doorgaans het gevolg van goed te herleiden defecten, vervuilingen of waterchemische afwijkingen. De gemene deler is het lokaal falen van de passieve laag, waardoor putcorrosie vrij spel krijgt.
Perforaties als gevolg van putcorrosie voorkomen
Waterbehandeling met polyfosfaat is een bewezen effectieve methode om putcorrosie te bestrijden én te voorkomen, ongeacht de onderliggende initiërende oorzaak. Het BlueRex systeem is volledig gebaseerd op deze technologie en biedt daarmee een structurele oplossing tegen lekkages als gevolg van leidingperforaties.
Heb je zelf last van lekkages? En wil je meer weten over de werking van het BlueRex waterbehandelingssysteem? Plan dan meteen een vrijblijvende QuickScan.
Meer kennisbankartikelen
